Sommige energieleveranciers vragen een hoge borgsom op basis van je woonwijk, ongeacht je betalingsgeschiedenis. Is dit toegestaan?

Een opvallende en voor veel mensen frustrerende praktijk die uit klantervaringen naar voren komt, is het eisen van een hoge borgsom door een energieleverancier, specifiek gebaseerd op de wijk waarin iemand woont, ongeacht de eigen betalingsgeschiedenis. In dit artikel bespreken we of dit is toegestaan, waarom leveranciers dit doen, en wat je kunt doen als dit jou overkomt.

Wat deze praktijk precies inhoudt

Sommige leveranciers gebruiken risicomodellen die, naast individuele factoren zoals kredietwaardigheid, ook rekening houden met statistische gegevens over een postcodegebied, zoals het gemiddelde betalingsgedrag van bewoners in die wijk. Dit wordt in de volksmond ook wel een ‘buurt-check’ genoemd.

Voor individuele klanten die altijd stipt op tijd betalen, maar toevallig in een wijk wonen met een gemiddeld hoger risicoprofiel, kan dit resulteren in het moeten betalen van een aanzienlijke borgsom, puur op basis van deze statistische, niet-persoonlijke inschatting.

Is dit juridisch toegestaan?

Leveranciers hebben in beginsel de vrijheid om een risico-inschatting te maken voordat ze een klant accepteren, inclusief het vragen van een borg als extra zekerheid. De grens ligt bij discriminatie: mag een dergelijke inschatting niet leiden tot ongelijke behandeling op basis van bijvoorbeeld etniciteit die vaak samenhangt met bepaalde wijken.

Dit maakt de praktijk van een ‘buurt-check’ juridisch een grijs gebied: het is niet per definitie illegaal om risicoprofielen te gebruiken, maar als dit in de praktijk leidt tot indirecte discriminatie, kan dit wel in strijd zijn met de wet, wat een reden kan zijn om dit aan te vechten.

Wat je kunt doen als je hiermee geconfronteerd wordt

Vraag de leverancier expliciet om een onderbouwing van waarom een borg wordt gevraagd, en wijs op je eigen, onberispelijke betalingsgeschiedenis als die van toepassing is. Een leverancier die vasthoudt aan een borg zonder individuele beoordeling, geeft daarmee een signaal dat dit inderdaad puur op wijkniveau wordt toegepast.

Vraag of je referenties kunt overleggen, zoals een verklaring van je vorige energieleverancier over je betalingsgedrag, om aan te tonen dat je individuele risicoprofiel beter is dan het algemene beeld van je wijk suggereert.

Overweeg, als de leverancier niet bereid is de borg te heroverwegen ondanks een onberispelijke betalingsgeschiedenis, om simpelweg over te stappen naar een andere leverancier die deze praktijk niet hanteert, in plaats van tijd te steken in een mogelijk langdurig geschil.

Hoe je dit kunt voorkomen bij het kiezen van een leverancier

Lees bij het vergelijken van leveranciers klantervaringen specifiek op signalen van dit soort praktijken, aangezien dit vaak wordt gemeld door klanten die dit als onrechtvaardig hebben ervaren, en kan helpen om dit soort verrassingen bij een nieuwe aanvraag te voorkomen.

Bredere maatschappelijke discussie hierover

Deze praktijk maakt onderdeel uit van een bredere discussie over het gebruik van statistische risicomodellen door bedrijven in verschillende sectoren, waarbij consumentenorganisaties en toezichthouders steeds kritischer kijken naar de balans tussen legitiem risicomanagement en oneerlijke, generaliserende behandeling van individuele klanten.

Wat andere landen doen met dit soort risicomodellen

In andere sectoren, zoals verzekeringen, bestaat al langer discussie over het gebruik van postcodegebaseerde risicomodellen, en sommige landen hebben hier aanvullende regelgeving voor ontwikkeld om te voorkomen dat dit leidt tot oneerlijke, generaliserende behandeling van individuele consumenten.

Deze bredere discussie kan als referentiekader dienen bij het beoordelen van de energiesector: naarmate dit soort praktijken breder onder de aandacht komen, is de verwachting dat ook in Nederland strengere richtlijnen kunnen ontstaan voor hoe leveranciers risicomodellen mogen toepassen.

Voor nu blijft het echter aan individuele consumenten om zich hiertegen te verzetten via de eerder beschreven stappen, aangezien specifieke wetgeving die dit expliciet reguleert voor de energiesector nog beperkt is uitgewerkt.

Veelgestelde vragen

Is het legaal dat een energieleverancier mijn wijk gebruikt om een borg te bepalen?

Dit is een juridisch grijs gebied; het gebruik van risicomodellen is niet per definitie verboden, maar als dit leidt tot indirecte discriminatie kan dit in strijd zijn met de wet.

Kan ik bezwaar maken tegen een gevraagde borg?

Ja, je kunt vragen om een onderbouwing en wijzen op je eigen betalingsgeschiedenis. Blijft de leverancier vasthouden aan de borg zonder individuele beoordeling, dan kun je dit aankaarten bij een geschillencommissie.

Krijg ik de borg later terug?

Dit hangt af van de specifieke voorwaarden van de leverancier. Vraag vooraf expliciet na onder welke omstandigheden en op welk moment de borg wordt terugbetaald.

Kan ik weigeren een borg te betalen en toch klant worden?

Als de leverancier dit als voorwaarde stelt voor acceptatie, is weigeren vaak niet mogelijk zonder dat de aanvraag wordt afgewezen. Overstappen naar een andere leverancier is dan het meest praktische alternatief.

Zijn er organisaties die deze praktijk onderzoeken?

Consumentenorganisaties en toezichthouders volgen dit soort signalen, en bij voldoende klachten kan dit leiden tot nader onderzoek naar de praktijken van specifieke leveranciers.

Kan ik dit melden als ik vermoed dat het om discriminatie gaat?

Ja, vermoedens van discriminatie kunnen worden gemeld bij het College voor de Rechten van de Mens, die kan beoordelen of hier daadwerkelijk sprake van is.

Bestaat er al specifieke wetgeving tegen wijkgebaseerde borgvragen in de energiesector?

Nee, specifieke wetgeving hiervoor is nog beperkt, al valt dit onder de algemene regels tegen discriminatie die ook in andere sectoren van toepassing zijn.

Kan ik als groep bewoners van een wijk gezamenlijk optrekken tegen deze praktijk?

Ja, een collectief signaal via een bewonersvereniging of consumentenorganisatie kan meer gewicht in de schaal leggen dan individuele klachten.

Kan ik een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens over deze praktijk?

Ja, als je vermoedt dat er sprake is van indirecte discriminatie via een postcodegebaseerd risicomodel, kun je dit voorleggen aan het College voor een onafhankelijk oordeel.

Wordt deze praktijk breder onderzocht door journalisten of consumentenprogramma’s?

Ja, dit soort praktijken krijgt regelmatig aandacht in consumentenprogramma’s en onderzoeksjournalistiek, wat kan bijdragen aan meer transparantie en mogelijk toekomstige regelgeving.Wil je een leverancier die niet werkt met dit soort wijkgebaseerde risico-inschattingen? Vergelijk leveranciers met een goede reputatie op energie-aanbiedingen.net.